الغدير جلد ۷ علامه شیخ عبدالحسین احمد امينى نجفی (ره) ترجمه محمد باقر بهبودي - ۲۲ - - جانم را با آنچه داشتم در پاى او ريختم، جان و مال را در پاى پريچهران ريزند. - سى بهار، دمساز بودم، و شبهاى تار چون خورشيدش در بر گرفتم. - اگر دشمن، عيبجوئى كرد، و يا دوست زبان به ملامت گشود، پس گوش انداختم. - و چون پيريم آغاز شد و سپيدى مو بالا گرفت، چونانكه شعاع خورشيد تابش كند. - روز وصل را با شب هجران بدل ساخت، و چنينم گمان نمى رفت. - وصلش را جويا شدم، مرا راند، سوگند خورد كه نخواهدم پذيرفت. - گريخت، چنانكه هماورد حيدر گريخت، روز نبرد كه از سم ستوران فضا تيره وتار گشت. - روزى كه با مشركين مقابل شد، و از شمشيرش مرگ مى باريد. - تيغ پيچانى چون مار سپيد، لغزنده چونانكه مور بر سنگ خارا لغزد. - هنگامى كه از نيام بر كشد و در ميدان نبرد گويد:منم حيدر لرزه بر كوهسار افتد. - با همان تيغ، خاك بر دهان " مرحب " كرده به خونش كشيد و " عمرو " زاده " ود ".را - با همان تيغ، ستون اسلام راست شد و آئين فطرت كمال پذيرفت. تا آنجا كه مى گويد: - اوست كوبنده سرها، قهرمانى كه با ضرب شمشيرش " نوفل " دلاور بخاك در غلطيد. - جبريل شگفت زده، با فرياد تكبير و تهليل راه آسمان گرفت: وه چه جوانمردى اخو المصطفى يوم الغدير و صنوه و مضجعه فى لحده و المغسل برادر مصطفى در روز " غدير " و همريشه اش، آنكه پيكر رسول را شست و در گور نهاد. - به خاطر او خورشيد بازگشت تا نمازش به وقت فضيلت باشد. - و پس از نماز، راه مغرب گرفت چون شهابى كه سوى شيطان پرتاب گردد. -مگر احمد مختار نگفت: گاهى كه بر جهاز شتران بالا رفت: - على تنها برادر من است، و اين شرافت با دستور جبرئيل امين - بفرمان حق، على پس از من جانشين من باشد، و وصى من كه هر چه خواهد كند. - هلا نافرمان او نافرمان من است و نافرمان من نافرمان خدا: خداى صاحب جمال. - هلا او جان است و من جان او، اين است نص قرآن و وحى آسمان. - هلا من در ميان شما چون شهر علمم و على در آن شهر، هر كه خواهد راه شهر گيرد. - هلا او سرور شما و صاحب اختيار شماست، بهترين داور و دادگستر. - همه گفتند:به حكومت او رضامنديم: قطع و فصل كارها و تمشيت امور ما با اوست. - فضل ديگرى خاطر نشان سازم كه شما را بس باشد، آن روز كه با سپاه جانب يثرب گرفت. - همگان از تشنگى به ستوه بودند، ديرى پديدار شد و راهبى كامل و دانشمند. - بانگ بركشيدو فريادش زد، راهب از بيم به خود لرزيد. - وحشتزده از بالاى دير سر كشيد.گفتمش: اى پارسا در اينجا آبى هست. - گفت: آب از كجا؟ سرزمينى سنگلاخ و كوهسارى خشك؟ - ولى خبر آسمانى انجيل حاكى است كه در اين نزديكى آبگاهى باشد با فاصله دو فرسنگ. - و نبيندش جز پيامبرى پاك و يا جانشين او والا و برتر. - بنام خدا.پيش رفت و جستجو كرد، راهب دير با مراقبت و كنجكاوى پائيد. - مهار تكاور بكشيد و سواران در ركابش متوقف گشتند، آتش تشنگى شرر بر جانهامى كشيد. - فرمود: اى سواران همين جاست، زير گامهايتان، هر كه آب خواهد فرود آيد. - پاسى نگذشت كه زمين را كاويدند صخره پديدار شد كه از جاى نمى جنبيد. - چونان نقره صاف و سپيد، گويا سوده نقره بر آن پاشيده اند يا طلاى ناب. - فرمود: بر كنيد همگان بكوشيدند و صخره از جاى نجنبيد. - گفتند: يا على اين صخره است صاف و لغزان، همگان خسته گشتيم و وامانده. - دست يازيد، بعد از آنكه از زين بر زمين جست و صخره را از جان بر كند. - و چون گوى چوبين به كنارى افكند، آبى سرد و گوارا پديدارگشت. - آشاميدند تا سيراب گشتند، صخره را بر جاى اول نهاد، نه خست و نه درمانده. - راهب دير كه اين حال بديد، با شتاب فرود آمد و دست آن سرور ببوسيد. - در حضور همگان اسلام آورد، گفت: گمانم نامت آلى باشد.آرى چنين است. تمام قصيده صد و چهار بيت است، تنها پنجاه بيت آن در اينجا نقل شد. ابن حماد غديريه ديگرى درثناى امير المومنين سروده است، از آن جمله: لعمرك يا فتى يوم الغدير لانت المرء اولى بالامور لانت المرء اولى بالامور لانت المرء اولى بالامور - بجان خودت سوگند، اى جوانمرد " غدير " كه توئى آزاد مرد، سالار و سرور. - توئى برادرمصطفى برترين خلائق، و هم جان او در مباهله با خصم. - توئى همريشه با رسول و داماد پاكش: پدر شبر و شير. -تو آن آزاد مردى كه به دنيا ارج ننهادى، آرى على در اين ويژگى يكتاست. - چشمه اى جوشان از دل كوه سر بر آورد، به سان گردن شتر. - مغنى با شتاب آمدش: مژده باد اينك آب خروشان فرمودش بشارت به وارثان. - بخدا سوگند كه آنرا وقف كردم: سبيل در راه كردگار، عزتمند با اقتدار. - مى فرمود: اى دنياى پست ديگرى را بفريب كه من مفتون نخواهم گشت. - با همسرش فاطمه در برابر آزارها صبورى گرفتند و به والاترين پاداش صابران رسيدند. - ام ايمن گفت: " نيمروزى " هنگام استراحت، بديدار زهرا شدم. - پيش رفتم، شگفتا دست آسيا ناله كنان مى چرخيد، فاطمه ناپيدا. -بر در حجره شدم، با دلهره و اضطراب به در كوفتم، پاسخى نداد. - نزد مصطفى شرفياب گشتم و آنچه ديده و شنيده باز گفتم. - فرمود: سپاس پروردگار كه اين نعمت گرانبار به دخترم بخشيده زهراى بردبار. - خدايش خسته و كوفته يافت، سنگينى خواب را بر او غالب ساخت. وه چه پر منت. - " فرشته اى بر دستاسيا موكل فرمود تا گندمش آرد نمود " خرم و شادان بازگشتم. - همو بود كه با فرمان حق عقد او با هراى پاك طينت در آسمانها برگزار شد: - كابين او خمس زمين مقررگشت، از منابع طبيعى و آنچه بر آن رويد و زايد. - على است سالار مردان،و زهرا، سرور زنان و اينهم والاترين كابين. - دو فرزندش شبير و شبر بر همه خلائق فزون آمدند، اين است لطف كردگار. - دوستى آنان را، پاداش مصطفى ساخت در برابر مزد رسالت و تبليغ احكام. بيان: در اين قصيده، به پاره اى از مناقب امير المومنين عليه السلام اشاره كرده است: از جمله " حديث مواخات و برادرى" كه در جلد سوم ص 125 - 112 گذشت، و هم داستان مباهله كه على به منزله جان شريف رسول خدا نامبردار شده. و از جمله " حديث چشمه ينبع " است، ابن سمان در كتاب " مواقفه " حديث را تخريج كرده و محب الدين طبرى در " رياض النضره " ج 2 ص 228، از او نقل كرده. عمر در دوران خلافت زمين ينبع را در اختيار على نهاد، على زمين ديگريهم در كنار آن خريدارى كرده و در آن چشمه حفر كرد، در ضمن كندو كاو، ناگهان آب جوشان و خروشانى به پهناى گردن شتر بيرون جست، على در كنارى خستگى مى گرفت، كارگرش مژدگانى آورد،فرمود: به وارثان مژده دهيد.و آنگاه به عنوان صدقه جاريه در راه خدا سبيل كرد. ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه ج 2 ص 260 مى نويسد: در خبر ست كه مردى از راه رسيد و بدو گفت: مژده باد كه در زمين شما چشمه خروشان سر بر آورد فرمود: بشر الوارث بشر الوارث تكرار مى كرد كه به وارث مژده بريد.بعد آن زمين را بر فقراء وقف فرمود و همان لحظه وقفنامه را برنگاشت. حموى در معجم البلدان ج 8 ص 256 و سمهودى در وفاه الوفا ج 2 ص 393 و نيز ديگران به صدقات جاريه امير المومنين در ينبع اشاره كرده اند. و از جمله سخن آن سرور است كه فرمود: " يا دنيا غرى غيرى " جمعى ازحافظان حديث اسناد آنرا در كتاب خود آورده اند، چنانكه در ج 2 ص 287 كتابمان الغدير گذشت. و از جمله حديث " دست آسيا " است جمعى از حافظان حديث از زبان ابى ذر غفارى آورده اند، گفت: رسول خدا او را در پى على فرستاد، ديد در خانه على آسيائى مى چرخد و چرخاننده پيدا نيست، رسول را خبر برد، فرمود: اى اباذر ندانسته اى كه خدا را فرشتگانى است كه در پهنه گيتى روانند، مامور گشته اند كه آل محمد را يارى دهند؟ و از جمله حديث ازدواج صديقه كبرى است كه شرح آن در جمله 2 ص 319 - 315، ج 3 ص 20 گذشت. و از جمله نزول آيه مودت است كه تفصيل آن در جلد 2 ص 311 - 306 ياد شده است. غديريه سوم در مدح امير المومنين عليه السلام: - خدا را خشنود كن و شيطان را خشمناك، تا به روز حشر، رضوان الهى دريابى. - دوستى خود را براى آنان كه ولاءشان از جانب خدا فرض گشته، خالص ساز. - خاندان پيامبر، محمد سرور جهانيان، آنكه نزد خداى، والاترين جايگاه دارد. - گروهى كه دين و دنيا به وجود آنان قوام گرفته،چون اركان دنيا و دين اند. - گروهى كه اخلاص در محبتشان مايه امان و ايمنى از مخاوف باشد. - گروهى كه طاعت آنان طاعت حق.و نافرمانيشان نافرمانى خداى رحمان است. - آنان خودراه مستقيم خدايند و دوستى آنان، روزحشر، در ترازوى عمل گرانبار. - خدايشان به خاطر آزمايش خلائق، محك حق و باطل و تشخيص ضلالت و هدايت ساخت. - بنيان شريعت را با مراقبت نگهبان گشته، دروغ و بهتان را از ساحت آن زدوده اند. - قرآن مجيد، طاعت آنان را بر تمام خلائق حتم و مسجل ساخت، از قرآن بشنو - حديث و خبر متواتر گشت كه محمد رسول حق، ما را به دوستى و رعايت آنان سفارش كرد. - رسولى كه ريك بيابان در كف دستش ثنا خوان گشت تا گواه رسالت او باشد. - رسولى كه خداوند قرآن مجيد را بر او نازل كرد تا بر همه علوم حجت و برهان گردد. - آنكه "روز غدير " وصى خود را به جهانيان معرفى كرد تا اساس ايمان كامل شود. من ذاله يوم الغدير فضيله اذ لا تطيق بفضله جحدانا اذ لا تطيق بفضله جحدانا اذ لا تطيق بفضله جحدانا - كيست كه فضيلت " روز غدير " ويژه اوست، و كس انكار نتواندكرد؟ - كى است خورنده مرغ بريان كه افتخار آن قابل ترديد و كتمان نيست؟ - كى است كه بر كوى حرى ميوه بهشتى تناول كرد و خدايش انارى به هديه فرستاد؟ - آنكه خداى آسمانها سوره هل اتى در ثنايش نازل كرد و حورو غلمان پاداش نهاد. - آنكه احمد مرسل از مكارم او پرده برداشت، مكارمى كه خدا بهيچ بشرى عطا نفرمود. - آنكه جز نجيب زاده دوستش نگيرد، مادرى نجيب كه حق شوهر شناخت و فرمان حق برد. و در غديريه ديگرى،ويژه اين عيد سعيد چنين سروده است: يا عيد يوم الغدير عد بالهنا و السرور عد بالهنا و السرور عد بالهنا و السرور - "اى روز غدير اى روز سعيد هرساله درآى، با عيش و سرور" - اى روز غدير در نيمروز تو گشت، على سالار و امير. - صبحگاهان جبرئيل امين فرود آمد از جانب خداى به زمين. - گفت: اى احمد والا پايگاه، فرود آى در كنار اين آبگاه. - فرمان خلافت برسان وگرنه فرمانهاى دگر نيابد سامان. - بى درنگ فرود آورد همگان و خود بر شد بر جهاز شتران. - گفت: فرمان از جانب خداى در رسيد، خداى لطيف و خبير. - كه على را جانشين خودسازم در كنار اين غدير. - پذيرفتند: بيعت كردند، از اين رو در جهانيان باشد بى نظير. - پيشواى پيشوايان است، سالار صغير و كبير. - راهى است به رشد و صلاح، پرتوى چيره بر آفتاب منير. - حجت الهى است پس از من، بر كافر بدسكال. - از پس او بدرهاى تابان به شمار ماههاى سال. - نامهاى آنان در ميان قرآن، فراوان خوانند حافظان. - در دفتر موسى و عيسى مسطور و هم مكتوب در زبور. - هماره در لوح محفوظ، مى درخشد در ميان سطور. - فرشتگان الهى به زيارت آن روند، وه چه كتيبه رخشان؟ - خداى را گواه گرفت و هم جمع حاضران را كه فرمان حق بگذاشت. - آنگاه سالار غدير را بخواند و على از ميان انبوه برخاست. - با دست پيمان بستند و با دل به مخالفت برخاستند. - خداى داند، چه كينه ها در سينه ها نهفتند. و غديريه ديگر باز هم در ستايش اميرالمومنين صلوات الله عليه: - على عالى، جز برادرش محمد، در جهان همتا ندارد - جان خود را برخى او كرد و در بسترش خوابيد، آنگاه كه قريش بدو روى آوردند. - در " طائف " خلوت كرد و با او به راز نشست، ياران حاضرش گفتند: - خلوتت با على به درازا كشيد؟ بپاسخ گفت و حق گفت: - من رازى نداشتم، خداى عزتمند آگاه بااو راز گفت: و قال فى خم ان عليا خليفه بعده امير خليفه بعده امير خليفه بعده امير - و در " غدير خم " فرمود على بعد از او جانشين و سالار است. - در خانه همگان را به مسجد بست، جز او، سينه ها از كينه پرجوش شد. - از هر ناهنجارى درباره على زبان نكشيدند، و بدخواهى آغاز كردند. - فرمود: " شما از على چه ميخواهيد؟ خدا خود شنوا و بيناست. - من راه شمارا به مسجد مسدود نكردم، خداى مقتدر چنين فرمود. - اى ياران من فرمان حق بردم، خداى مهربان و غفور ". - اين ويژگى گواه است كه على از هر آلايشى پاك است. و در قصيده ديگرى كه روز غدير را ياد كرده و على را ثنا خوان گشته چنين سروده: - خداى به احمد فرمود: رسم خلافت را به قريش ابلاغ كن، من ترا نگهبان از دشمنانم. - اگر اين فرمان ابلاغ نكنى، ابلاغ فرامين دگر بى ثمر است. فانزل بالحجيج غديرخم و جاء به و نادى المسلمينا و جاء به و نادى المسلمينا و جاء به و نادى المسلمينا - حاجيان را در " غدير خم " منزل داد، على را آورد و همگان را بخواند. - دست او را برافراشت، چنانكه حاضران ديدند و شناختند. - وه چه گرامى آنكه دستش افراشته شد، چه گرامى آنكه دستش بيافراشت. - فرمود: و همگان ساكت و خاموش سخن او مى شنيدند: - هلا اين برادر من است و وصى بر حق، عهدگزار و وام پرداز. - هلا هر كه من سالار اويم اين سالار اوست، گواه باشيد. - خداى مهر ورزد با هر كه على را سالار گيردو خشم گيرد با هر كه او را دشمن بدخواه گردد. - حديثى از جابر رسيده است، كه مومنين را با مهر على آزمون مى نموديم. - هر كه على را دوست بود،مومن مى شناختيم، و منافقان معرف خودبودند - با دشمنى على، هلا مرگ بر آنها از جان ما چه مى خواهند - اين سخن همه انصار است، سخن عارف آزمون. - با دشمنى على، منافقين را آزموديم و نفاقشان را بر ملا كرديم. باز هم قصيده ديار در ثناى امير المومنين و ياد غدير خم، از جمله: يوم الغدير لا شرف الايام و اجلها قدرا على الاسلام و اجلها قدرا على الاسلام و اجلها قدرا على الاسلام - روز غدير درتاريخ اسلام، شريفترين و گراميترين روزهاست. - روزى كه خدا، پيشواى ما را معرفى فرمود، وصى پيامبر، پيشواى پيشوايان. - پيامبر، بر جهاز شتران، دست على را برافراشت و فرمود به همگان: - هر كه را من سالار و سرپرستم، على سالار و سرور است، اين وحى داناى عزتمند است. - اين وزير من است درزندگى، و پس از مرگ جانشين و قائم مقام. - كردگارا آنكه به سالارى او گردن نهد، بدو مهر ورز، و آنكه به دشمنى خيزد مبغوض دار.