الغدير جلد ۱۱ علامه شیخ عبدالحسین احمد امينى نجفی (ره) ترجمه محمد رازي - ۴ - كنندگان از من.
ليته زار لماما | فاهتدى جفنى المناما
كاش مى آمد بديدن من زمانى پس رهنمونى ميكرد مژگان من راه خواب را.
زاد همى و شجونى | و جفا نومى جفونى
افزود غم و غصه را و دورى كرد خواب از مژگان من.
طال حزنى و الكتئابى | فجعلت النوج دابى
طولانى شد غصه و اندوه من پس قرار دادم نوحه سرائى را عادت خودم.
هاج لى نوح الحمام | فرط وجدى و غرامى
بهيجان آورد نوحه كبوتر زيادى غصه و عشق مرا.
ماذا يريد النوى من قلبى العانى | ما تناهت صباباتى و اشجانى
چه ميخواهد فراق از دل خسته من آيا تمام نشد ايام عشق و غصه من.
اكفكف دمعى و هو لا يسام الوكفا | و اخفى غرامى و الصبابه لا تخفى
هرچه جلوى اشكم را ميگيرم او خسته از ريزش نميشود و پنهان ميكنم عشقم را و عشق مخفى نمى شود.
سلام الله ذى الحجب | على زوار فى رجب
درود خدائى كه داراى حجابهاست، بر زائرين در ماه رجب.
قل و لا تخش فى المعاد اثاما | لاسقى شانئى على غماما
بگو نترس در قيامت از گناهى، ابر نبارد بر عيب جوئى على عليه السلام. و " ميگويد " در آن.
و تناسى العهد الموكد فى خم | و لم ترع للوصى ذماما
و فراموش كردى پيمان موكد را در غدير خم، و رعايت نكردى براى وصى و جانشين پيمان و تعهد را.
لم اطل فى عرصه الدمن | وقفه الباكى على السكن
طول نمى دهم در ميدان وساحت مزبله ايستان گريه كننده بر ساكنين آن را.
يا زائرا حرم الوصى | الطاهر العلم الامام
اى زيارت كننده حرم جانشين و وصى پاك پيامبر وآقاى مردم و پيشوا و رهبر آنان.
ينبعى بزورته الرضا | و الا من فى يوم الزحام
كه طلب ميكند بزيارتش خشنودى و امنيت و امان از آتش را در روز قيامت.
لم ابك ربعا للاحبه قد خلا | و عفى و غيره الجديد و امحلا
گريه نميكنم براى خانه بزرگ دوستان كه خالى و نابوده شده و شبانه روز آنرا تغيير داده و بى حاصل شده. اين قصيده در" بحار الانوار" علامه مجلسى ج 10 صفحه 258 يافت ميشود و ما آگاه شديم براى" خليعى"ياد شده قصائدى است در مرثيه و عزاء امام سبط شهيد صلوات الله عليه در مجموعه بزرگى است در كاظميه مشرفه غير آنچه جلوتر ياد كرديم.
يا عين لا لمرابع و خيام | اودت بساكنها يد الايام
اى ديده گريه نكن براى خانه و خيمه هائى كه هلاك كرد ساكن آنها را دست روزگار.
يا عين لا لخلوا لربع و الدمن | باكى الرزايا سوى الباكى على السكن
اي چشم گريه كن نه براى خالى شدن منازل و ويرانه گريه كننده براى مصائب غير از گريه كننده بر سكنه است.
سل جيره القاطنين ما فعلوا | و هل اقاموا بالحى ام رحلو
به پرس همسايگان ساكنين را كه چه كردند و آيا ماندند در قبيله يا كوچ كردند و رفتند.
العين عبرى و دمعها مسفوح | و القلب من الم الاسى مقروح
ديده گريان و اشك آن ريخته شده و دل از درد غصه و اندوه مجروح است.
اعاذلى: ذكر كربلا حزنى | فسح دمعى كالعارض الهتن
اي سرزنش كننده من: ياد كربلا را اندوه من سيلاب اشكم مثل آمدن باران شديد است.
الا مالجفنى بالسهاد موكل | وقلبى لاعباء الهوى يتحمل
بدان که نيست براى بيدار ماندن من بيدار ماندن موكلى و حال آنكه قلب من تحمل ميكند بار سنگين عشق را.
لم ابك ربعا دارس العرصات | اضحت معارفه من النكرات
گريه نكنم منزلى را كه حيات و ساحتش ويران شده نشان داد شناخته شده اش را كه از ناشناسانند.
لم اببك من وقفه على الدمن | و لا لخل ناى و لا سكن
گريه نكنم از ايستادن بر مزبله ويرانى و نه براى دوستى كه دور شده ونه براى منزلى.
هاج حزنى و زاد حر لهيبى | و شجانى ذكر القتيل الغريب
غصه من بهيجان آمد و افزود حرارت شعله آتش مرا و اندوهگين كرد مرا ياد شهيد غريب.
جفون لا تمل من الهمول | و جسم لا يفك من التحول
مژگانى كه خسته نشود از ريزش اشك و بدنى كه جدا نشود از دگرگونى.
ما هاجنى ذكر مربع خصب | و لا شجانى وجدى و لا طربى
بهيجان نياورد مرا ياد شكارگاه سرسبزى و غمگين نساخت مرا اندوه من و نه شادى من.
يا لدمعى لم يطف حر غليلى | للقتيل الظامى و اى قتيل
چيست براى اشك من كه خاموش نمى كند حرارت جوشش را بر كشته تشنه و چه كشته اى.
هاج حزنى و غليلى | ذكر عطشان قتيل
تحريك كرد غصه مرا و جوشيدن مرا ياد تشنه كام كشته شده.
جرت مقلتى لذيذ كراها | لمصائب الشهيد من آل طاها
واگذاشت چشم من خواب لذيذش را براى مصيت شهيد از آل پيامبر. و ديدم نزد شيخ علامه سماوى قصائدى براى خليعى در مرثيه امام سبط عليه السلام كه اول اش اينست.
عذرتك لو تجدى ملامه لوم | على اللوم للمضنى الكئيب المتيم
بخشيدم تو را اگر يافتى سرزنشى ملامت كن بر نكوهش كردن بر غلام خسته غمگين.
لست ممن يبكى رسوما محولا | و ديارا اعفى البلاد و طلولا
من نيستم از كسانيكه گريه كند بر تصوير دگرگون شده و منازلى را كه بلانابود و ويران كرده است.
جعلت النوح ادمانا | لما نال ابن مولانا
قرار دادم گريه و نوحه سرائى را عادت مداوم خود براى آنچه كه رسيده بر پسر مولايمان.
هو الحمى و بانه | لا نفرت غزلانه
اوست پناه دهنده و نگهداريكه، فرار نكند آهوان آن. پس مجموع ابياتيكه ما بر آن آگاه شديم از اشعار" خليعى" ياد شده "1656" بيت است. شايان توجه است: يافت ميشود در" اعيان الشيعه" ج 21 ص 249 ترجمه اى تحت عنوان: شيخ حسن خليعى كه ياد شده پنج بيت از بائيه شاعر ما خليعى كه در پيش ما همه آنرا ياد كرديم و مطلعش اينست:
اى عذر لمهجه لا تذوب | وحشى لا يشب فيها لهيب
چه عذرى است براى خون دلى كه آب نشود و چه بهانه ايست براى دلى كه آتش حزن در آن شعله نكشد. و بيست و شش بيت از قصيده دائيه او در مدح امير المومنين كه اولش اينست.:
سارت بانوار علمك السير | و حدثت من جلالك السور
تواريخ و سرگذشتها بانوار دانش تو جريان يافته و سوره هاى قرآنى از بزرگوارى تو حديث نموده. و گذشت كه قاضى شوشترى در مجالس المومنين ياد كرده از آن 36بيت و احتمال داده سيد" محسن امين"صاحب اعيان الشيعه كه شيخ حسن فرزند ترجمه شده ما يعنى" خليعى" بوده ياآنكه نسخه تحريف شده و صحيح آنست كه شعر نقل شده در اينجا كه عنوان ياد شده از آن منتزع شده تمامش براى" خليعى" است و حسن تحريف شده كنيه اوابو الحسن است. سريجى الاوالى متوفاى 750 قمرى :اگر نريزم آب مژگانم را چه اندازه قلب و مژگانم سخت و قسى است. : پس چگونه اشك زيادنريزد جوانمرديكه گرفتار عشق و اندوه شده باشد. : اى بانوى پرده نشين كاش دين خود را ادا كرده بودى و دست برميداشتى از خلف وعده و خشونتت. : اگر در زمان بلقيس بودى هر آينه بلقيس دلربائى نميكرد براى سليمان بن داود عليه السلام. : اى دل تا كى بخوب رويان مرا گرفتار ميكنى و حال آنكه خرد مرا از اين منع ميكند. : و دوستى امير المومنين حيدر مرا بازداشته از لهو طرب. : اى شب نشين من از مناقب او بگو و رها كن صحبت تل و خاك و نعمان را. : هلاك كننده دليران و كشنده سركشان بخشنده عطايا و امان گناهكار ترسو. : بشمشير او اسلام استوار شد وقتى كه بتها شكسته و فرو ريخت و چه بزرگست ريزنده بتها و بنا كننده اسلام. : به پرس روز احد و چاه و در روز بدر و خيبر اى كسيكه مرا سرزنش ميكنى. : و روز صفين در حاليكه دلها همه بيمناك و حيران بود در چنين هنگاميكه دو گروه بهم افتادند : و روز عمرو بن عبدود" روز خندق" موقعيكه شمشيرى بر شمشير او زد كه نزديك كرد مرگ دليران را. : و در روزغدير كه پيامبر" ص" اظهار فرمود براى او مناقبى را كه ناراحت كرد كنيه توز بدگو را. : وقتيكه گفت هر كس من مولاى اويم پس تو براى او مولائى كه بتو هدايت ميكند خدا و هم و سرگردانى را. : تو براى من بمنزله هارون از موسائى و بعد از من ديگر پيامبرى نخواهد آمد. : برگشت خورشيد بسرعت نشانه درخشنده اى است كه از آوردن آن هر انسانى عاجز و قاصر است. : و براستى كه در داستان افعى و رفتن او در كفش و پاپوش شما راهنمائى براى كينه توز و احمق است. : و داستان مرغ بريان و برهانيت براى براى هر كسيكه از روى تعمد و دشمنى از خط شما منحرف باشد. : و سئوال كن از او روزى كه بالاى منبر بوده مردم ميترسيدند از اژدهائى : پس فرمود: راه را بر او باز گذاريد كه زيانى نخواهيد ديد از آمدن او بسوى من. : پس اژدها آمد تا آنكه از پله هاى منبرش بالا رفت در حالى كه همهمه ميكرد بزبان نرم گنهكارى. :كيست جز او كه درونش پر از دانش نهائى باشد و كيست غير از او كه بگويد از من بپرسيد پيش از مفقود شدن من. : و كيست كه جان خود را فداى جان پيامبر كرد در حاليكه اطراف فراش پيامبر را كفار و طاغيان گرفته بودند. : و كيست كه در حال ركوع تصدق داد و سجده به بت نكرد چنانچه آن مردم سجده به بتها ميكردند. : كيست كه درخانه خدا زادگاه او بوده و خداوند او را مصون داشت از زيان و دشمنى دشمنان. : كيست جز او كه با خدا سخن گفت و پيامبرى به او تقويت يافت در نهان و آشكارا. : كيست كه پرچم در روز" خيبر" باو داده شده هنگاميكه آتش